فرآیند اکستروژن در تولید خوراک دام، طیور و آبزیان
اکستروژن یکی از روشهای پیشرفته و موثر در فرآیند شکلدهی مواد است که طی آن مواد اولیه به صورت گرانولی یا پودری، بهصورت مداوم به محصولات مختلف دراشکال دلخواه تبدیل میشوند. این فرآیند در دستگاهی به نام اکسترودر انجام میگیرد و شامل مراحل مختلفی مانند ورود مواد خام، انتقال، اختلاط، پخت، و نهایتاً شکلدهی از طریق دای (قالب) است.
در قلب این دستگاه، واحدی به نام ماردون (یا اسکرو) درون سیلندر قرار دارد که با چرخش خود، مواد را به سمت جلو رانده و همزمان آنها را تحت فشار، حرارت و برش مکانیکی قرار میدهد. همین اعمال فیزیکی، سبب ژلاتینه شدن نشاسته، دناتوره شدن پروتئینها و کاهش بار میکروبی میشود، که این عوامل نقش مهمی در بهبود قابلیت هضم و ارزش غذایی خوراک نهایی دارند.
مزایای فرآیند اکستروژن در تولید خوراک
- افزایش قابلیت هضم و ارزش غذایی خوراک
- افزایش مدت ماندگاری و کاهش بار میکروبی
- امکان استفاده از مواد اولیه متنوع و ضایعات
- شکلدهی یکنواخت و دلخواه خوراک
- کنترل دقیق رطوبت، چگالی و بافت محصول
معایب فرآیند اکستروژن
- هزینه اولیه بالای تجهیزات
- مصرف انرژی نسبتاً زیاد
- احتمال تخریب مواد مغذی حساس به حرارت
نتیجهگیری
فرآیند اکستروژن بهعنوان یکی از فناوریهای پیشرفته در صنعت تولید خوراک دام، طیور و آبزیان، نقش مهمی در ارتقاء کیفیت، بهداشت و قابلیت هضم خوراک ایفا میکند. این فناوری امکان استفاده از مواد اولیه متنوع، تولید خوراک با بافت و شکل دلخواه، و کاهش آلودگی میکروبی را فراهم میسازد. با وجود هزینههای اولیه بالا، مزایای بلندمدت آن مانند کاهش ضایعات، بهبود عملکرد حیوانات و بهرهوری بالاتر، استفاده از آن را توجیهپذیر میسازد.
در دنیای امروز که بهرهوری در تولید خوراک و سلامت دام ، طیور و آبزیان از اهمیت بالایی برخوردار است، بهرهگیری از فناوری اکستروژن میتواند گامی مؤثر در جهت توسعه پایدار صنعت دامپروری و آبزیپروری باشد.
