دای پرس پلت: ساختار و انواع
یکی از مهم ترین قطعات در دستگاه پرس پلت دای است. این قطعه بر شکل و کیفیت پلت های تولیدی اثرگذار است. جنس آن عموما از فولاد مقاوم در برابر سایش یا آلیاژهای ویژه با مقاومت بالا در برابر فشار و حرارت است. دو نوع دای وجود دارد: دای تخت (flat) و دای حلقوی (ring). راندمان تولید، مصرف انرژی و طول عمر دای به طراحی، جنس و عملیات سطحی دای بستگی دارد.
دای تخت
دای تخت، صفحه ای مسطح است که سوراخ ها روی سطح آن طراحی می شوند. از این نوع دای در پرس پلت های کوچک با حج تولید پایین استفاده می شود.
مزایای دای تخت
- ساختار ساده
- تعمیر و نگهداری کم هزینه
- تعویض و تنظیم آسان
انتخاب دای تخت برای تولید کنندگانی که حجم تولید پایینی دارند و نیازمند انعطاف پذیری در تعویض سریع دای دارند، مقرون به صرفه است.
دای حلقوی
این نوع دای به صورت حلقه ای طراحی می شود و دارای سوراخ هایی در امتداد محیط داخلی است. این نوع دای در پرس پلت های دارای ظرفیت بالاتر کاربرد دارد. به دلیل توانایی این قطعه در پردازش مقادیر بیشتری از مواد در مدت زمان کمتر، از آن برای تولیدات صنعتی و انبوه استفاده می شود. از ویژگی های دای حلقوی می توان به کاهش اصطکاک و افزایش سرعت تولید پلت اشاره کرد که به افزایش کارایی کلی تولید منجر می گردد.
عوامل موثر بر انتخاب دای
همواره چند عامل کلید وجود دارد که بر انتخاب دای تخت و دای حلقوی اثر می گذارد. این عوامل عبارتند از: مقیاس تولید، نوع مواد خام و الزامات کیفیت پلت.
دای حلقوی برای تولید انبوه و کاربرد صنعتی مناسب است اما از دای تخت در موارد خاص و برای تولید در مقیاس کوچک استفاده می شود. لازم به ذکر است که می توان طول عمر و مقاومت دای را به کمک عملیات حرارتی و پوشش های سطحی به میزان قابل توجهی افزایش داد.
دای چگونه عمل می کند و چه تاثیری بر کیفیت پلت دارد؟
عملکرد دای تاثیر بسیار مهمی بر کیفیت پلت دارد. موادی که وارد دستگاه پرس پلت می شوند، تحت فشار قرار گرفته و با عبور از سوراخ های دای، به شکل پلت فشرده خارج می شوند. با اعمال فشار و طی فرایند فشرده سازی، حجم پلت ها کاهش می یابد و خواص فیزیکی آن ها مانند استحکام و مقاومت در برابر شکست افزایش می یابد. اندازه نهایی و یکنواختی پلت ها تحت تاثیر قطر و طول مسیر سوراخ خای دای قرار دارد و از این رو، طراحی دقیق قطر و طول سوراخ خهای دای حائز اهمیت بوده و مصرف انرژی فرایند را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.
با توجه به این که طراحی بهینه قطر و طول سوراخ های دای رابطه مستقیم با مصرف انرژی و سرعت فشرده سازی دارد، بهینه سازی هندسه سوراخ از جمله اولویت های فنی است که باید در نظر گرفته شود.
سایز دای و اثر آن بر پلت نهایی
عمر مفید و کارایی دای به عوامل متعددی بستگی دارد. از جمله این عوامل می توان به خصوصیات مواد خام، دما و فشار و برنامه نگهداری اشاره نمود. در صورتی که مواد خام ساینده باشند، دای با سرعت بیشتری ساییده شده و فرسوده می گردد. از این رو، برای ساخت دای باید از فولادها و آلیاژ های مناسب و مقاوم در برابر سایش استفاده نمود. کنترل شرایط عملیاتی مانند دما و فشار و پایش منظم وضعیت دای نیز از اهمیت بسزایی برخوردار است و می تواند بر عمر مفید دای اثر بگذارد.
تعمیر و بازسازی دای به منظور احیای عملکرد و افزایش طول عمر مفید قطعه
در صورتی که دای به نحو صحیح تعمیر و بازسازی شود، می توان از هزینه های چشمگیر جایگزینی و تعویض دای جلوگیری نمود. برای تعمیر دای می توان با استفاده از فرایند جوشکاری، نواحی آسیب دیده را پر کرده و سپس سطوح را مجددا ماشین کاری نمود. فرایندهای پیشرفته تری نیز وجود دارد که شامل پاشش حرارتی و لیزر کلدینگ است و به بهبود خواص سطحی و افزایش مقاوت دای در برابر سایش منجر می شود. در هنگام بازسازی دای باید دقت نمود تا مشخصات هندسی و عملکرد دای حفظ شود. در غیر این صورت، کیفیت پلت تحت تاثر قرار می گیرد. بازسازی اصولی دای و حفظ مشخصات هندسی قطعه به کاهش هزینه های عملیاتی منجر شده و سبب افزایش کیفیت پلت می گردد.
بازسازی دای طی چهار مرحله انجام می شود:
- داخل دای ها کف تراشی می شود تا سطحی صاف ایجاد گردد.
- دای بالانس می شود.
- تمام سوراخ های دای از داخل خزینه کاری می شود
- به منظور احیای کامل دای، تمامی سوراخ ها باز می شوند.
عموما در طول عمر مفید دای ها، دای سه مرتبه بازسازی می شود تا از تمام توان دای جهت تولید پلت استفاده شود و از ایجاد فشار مضاعف بر دای و خوردگی آن جلوگیری شود
در هنگام انتخاب دای پرس پلت به چه نکاتی باید توجه نمود؟
نوع مواد خام (مواد ساینده یا مواد نرم)، مقیاس تولید (تولید در مقیاس صنعتی یا در مقیاس خرد) و ویژگی های محصول نهایی شامل قطر، طول و استحکام پلت نهایی از جمله نکاتی است که در هنگام انتخاب دای باید به آن توجه نمود. زمانی که مواد خام ساینده باشند، پیشنهاد می شود از دای های دارای مقاومت سایشی بالا و پوششهای مناسب استفاده شود. برنامه نگهداری و قابلیت بازسازی دای نیز از جمله مواردی است که می تواند بر انتخاب جنس دای اثر بگذارد.
توصیه هایی برای نگهداری از دای
نگهداری پیشگیرانه مانند پاکسازی سوراخ ها به طور منظم، بررسی های دوره ای جهت تشخیص هر گونه ترک یا سایش و روانکاری قطعه پیشنهاد می شود. در صورتی که مشکلات زود شناسایی شوند و قطعات فرسوده به موقع تعمیر یا جایگزین شوند، می توان از ایجاد خرابی های وسیع پیشگیری نمود. با انجام این اقدامات عمر مفید دای افزایش یافته و توقفات تولید به پایین ترین حد می رسد.
نقش سایر اجرای دستگاه پرس پلت
علاوه بر دای، عملکرد سایر اجزای پرس پلت نیز حائز اهمیت است. هماهنگی در نگهداری سایر اجزای پرس پلت مانند پوسته رولر، موتور، سیستم انتقال قدرت، و سیستم تغذیه می تواند به تولید پلت یکنواخت و کارایی بالاتر دستگاه منجر شود. به عنوان مثال، از آن جا که پوسته رولر مستقیما با دای در تماس است، نگهداری آن در شرایط ایده آل می تواند به فشرده سازی صحیح و موثر منجر گردد.
در پایان باید گفت انتخاب جنس و نوع دای با در نظر گرفتن نوع مواد خام و حجم تولید، نگهداری پیشگیرانه و بازسازی این قطعه به صورت حرفه ای از جمله راهکارهایی است که می تواند به کاهش هزینه ها و افزایش بهره وری تولید، بهبود کیفیت پلت و افزایش طول عمر تجهیزات تولید کمک کند.
