تولید خوراک دام: عوامل مهم اثرگذار بر این فرایند
تولید خوراک دام فرآیندی پیچیده است که تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد. مدیریت دقیق هر یک از این عوامل میتواند کیفیت محصول نهایی، بهرهوری کارخانه و صرفهجویی در هزینهها را بهطور قابل توجهی افزایش دهد. در ادامه، مهمترین عوامل تأثیرگذار بر تولید خوراک دام بررسی میشوند.
۱. کیفیت مواد اولیه و فرمولاسیون تولید خوراک دام
کیفیت مواد اولیه و ترکیب فرمولاسیون، عامل اصلی در تعیین سرعت و کیفیت تولید پلت است. هر ماده اولیه ویژگیهای خاصی دارد که باید در نظر گرفته شود:
- فیبر: میزان بالای فیبر سرعت تولید را کاهش میدهد، زیرا فشرده کردن آن برای تولید پلت دشوار است. با این حال، فیبر حاوی چسبندههای طبیعی است که به اتصال بهتر ذرات کمک کرده و کیفیت پلت را افزایش میدهد.
- چربی: چربی موجود در خوراک باعث روان شدن فرآیند اکستروژن و افزایش سرعت تولید میشود. اما چربی بیش از حد میتواند باعث کاهش دوام پلت و افزایش ریزش ذرات در حین حمل و نقل شود. بنابراین، تعادل مناسب چربی در فرمولاسیون اهمیت زیادی دارد.
- نشاسته: نشاسته در حضور بخار حرارت دیده و ژلاتینه میشود. ژلاتینه شدن باعث میشود مولکولهای نشاسته به چسبندهای طبیعی تبدیل شوند و ذرات خوراک را به هم بچسبانند. مواد با نشاسته بالا و ژلاتینه مناسب کیفیت پلت را بهبود میبخشند و شکلدهی یکنواخت را تضمین میکنند.
- رطوبت: رطوبت دانهها باید در محدوده مناسبی باشد؛ رطوبت بیش از ۱۳٪ باعث لغزش رولها و اختلال در اکستروژن میشود و رطوبت کم ممکن است باعث انسداد دای شود. حفظ تعادل حرارت و رطوبت در مرحله آمادهسازی، یکی از عوامل کلیدی برای بهرهوری بالا است.
- پروتئین و چگالی: پروتئین طبیعی موجود در مواد اولیه هنگام حرارت دیدن به شکلی انعطاف پذیردر میآید و باعث تولید پلت با کیفیت میشود. مواد با چگالی بالا، سرعت تولید بالاتری دارند. ترکیب پروتئین و چگالی مناسب، هم کیفیت پلت و هم بهرهوری تولید را افزایش میدهد.
۲. اندازه ذرات
اندازه ذرات مواد اولیه تاثیر مستقیمی بر کیفیت پلت دارد. ذرات بزرگ ذرت یا سایر دانهها میتوانند نقطه ضعف در ساختار پلت ایجاد کرده و باعث شکستن آن شوند. این شکست منجر به تولید ذرات ریز (fines) و کاهش خروجی نهایی میشود. یکنواخت بودن آسیاب و کنترل دقیق اندازه ذرات، از عوامل کلیدی در کاهش هدررفت و افزایش کیفیت پلت است.
۳. دوام پلت
دوام پلت یکی از شاخصهای اصلی کیفیت خوراک است و معمولاً با شاخص PDI (Pellet Durability Index) سنجیده میشود. این شاخص با فرمول زیر محاسبه می شود:
100 ×(وزن پلت قبل از چرخش/ وزن پلت بعد از چرخش)
PDI پایینتر از ۸۸ باعث افزایش شکست پلت و تولید ذرات ریز و آردی بیشتر میشود.
- افزایش آرد در خوراک نه تنها باعث می شود دوباره این ذرات ریز به چرخه تولید بازگردانده شوند، بلکه بهرهوری و خروجی نهایی را کاهش میدهد.
۴. پیکربندی دای
انتخاب دای مناسب بر اساس نوع خوراک و فرمولاسیون از اهمیت بالایی برخوردار است:
- خوراک مرغ گوشتی به دلیل چربی بیشتر و فیبر کمتر، قابلیت شکلدهی بهتر دارد و میتوان از نسبت فشردهسازی بالاتر استفاده کرد.
- در خوراک مرغ تخمگذار، استفاده از نسبت فشردهسازی بالا باعث کاهش عمر دای، انسداد و مصرف انرژی بیشتر میشود.
- انتخاب صحیح دای میتواند ۱۰-۱۵٪ کیفیت پلت و خروجی نهایی را بهبود دهد.
۵. پارامترهای عملیاتی
الف) مهارت و تجربه اپراتور
تجربه و دانش اپراتور نقش حیاتی در عملکرد کارخانه دارد. حتی دایهای یکسان در کارخانههای مختلف، بسته به مهارت اپراتور، رفتار متفاوتی دارند. اپراتور باید موارد زیر را به طور منظم بررسی کند:
- سایش رولها و اسکرپرها
- وضعیت پدلهای دستگاه آمادهسازی
- تلهها و فیلترهای بخار
- لغزش رولها
- الگوی سایش دای و تغییر جهت آن برای یکنواختی
- تنظیم پارامترهای بهینه برای هر فرمول
ب) استفاده از قطعات مصرفی
استفاده طولانیتر از قطعات مصرفی استاندارد باعث کاهش کیفیت خوراک، افزایش ریزش ذرات و کاهش عمر سایر قطعات میشود.
ج) کیفیت و فشار بخار
بخار با کیفیت مناسب برای عملکرد دستگاهها و تولید خوراک با دوام لازم است.
د) مدیریت فرمول
تعویض فرمول حدود ۳۰-۴۰ دقیقه طول میکشد؛ اجرای یک فرمول ثابت در هر شیفت باعث صرفهجویی در زمان و کاهش خطا میشود.
ه) نیروی انسانی
دسترس بودن پرسنل ماهر و پاسخ سریع به هشدارها و کنترلهای اتوماتیک برای تولید روان و بدون مشکل ضروری است.
و) قطعی برق و انسداد دستگاه
قطعی برق یا انسداد دستگاه تولید خوراک دام باعث توقف تولید و کاهش حداقل ۲۰ دقیقهای بهرهوری میشود. دستگاهها نیاز به زمان دارند تا به ظرفیت کامل برسند.
این اطلاعات براساس تجربههای صنعتی و دادههای جمعآوری شده ارائه شده و صرفاً برای راهنمایی و مرجع است.
برای اطلاع از قیمت خط تولید خوراک دام می توانید فرم تماس را تکمیل و ارسال کنید. کارشناسان ما در اسرع وقت با شما تماس خواهند گرفت.
