فلیکینگ چیست و خوراک فلیک چگونه تولید می شود؟
فهرست مطالب
فلیکینگ یا پولکیسازی، غلات و حبوبات را به یکی از مهمترین منابع تأمین مواد مغذی در تغذیه دام تبدیل کرده است.
از جمله عوامل متمایز کننده این فناوری، دستیابی به راندمان بالاتر نسبت به سایر روشهای تولید خوراک، بدون نیاز به افزودن هرگونه ماده افزودنی به غلات و حبوبات فرآوریشده است. در این فرآیند، حداکثر قابلیت هضم محصول در دستگاه گوارش حیوان حاصل میشود.
با توجه به این که محصول فلیکشده پخته میشود، نشاسته موجود در محصول ژلاتینه شده و قابلیت هضم آن به طور چشمگیری افزایش مییابد.
شکل پولکی و فشردهشده دانه سبب افزایش سطح تماس آن با آنزیمهای گوارشی در معده حیوان شده و در نتیجه قابلیت هضم دانه بیشتر میشود.
وجود مواد اولیه ارزشمندی مانند غلات غنی از نشاسته و حبوبات سرشار از پروتئین در فلیک، طعم مطلوب ایجادشده طی فرآیند، سهولت مصرف و هضم بهترمواد، میزان مصرف خوراک توسط دام را افزایش میدهد. به این ترتیب بدون ایجاد فشار یا آسیب به سیستم متابولیکی حیوان، ظرفیت ژنتیکی آن را برای رشد و تولید آشکار میگردد. در نتیجه، در مقایسه با همان مقدار خوراک آردی (Mash Feed)، تولید گوشت، شیر و و میزان رشد حیوان افزایش مییابد.
از دستگاه اکسپندر (Expander) نیز برای پخت غلات استفاده میشود، اما اقتصادیترین روش برای پخت دانهها، فناوری فلیکینگ است. این امر باید در مواردی که هدف تولید خوراک پخته است مورد توجه قرار گیرد.
اگرچه این فناوری در برخی کشورها نسبتاً جدید محسوب میشود، اما در ایالات متحده آمریکا و کشورهای اروپایی به طور گسترده مورد استفاده قرار میگیرد.
خوراک فلیک چگونه تولید میشود؟
مراحل اصلی تولید فلیک
- کنترل کیفیت مواد اولیه
- تمیزکاری محصول
- پخت
- فلیکینگ (پولکیسازی)
- خشککردن و خنکسازی
- بستهبندی
کیفیت مواد اولیه
غلاتی که قرار است فرآوری شوند باید از لحاظ
- رطوبت
- میزان ناخالصی
- نشاسته
- پروتئین
- چربی
- آفلاتوکسین
بررسی شوند. اگر استانداردهای تعیینشده در این محصولات رعایت نشده باشد، نباید وارد فرآیند تولید شوند.
پاکسازی محصول
به کمک سیستم مکش هوای قدرتمند و الکهای پیشرفته باید دانه ها را به طور کامل پاکسازی نمودو ناخالصی هایی مانند:
- دانههای شکسته
- سنگ
- گرد و غبار
- خاک
- مواد خارجی
- ساقهها
- بقایای گیاهی
باید حذف شوند. مواد اولیه ورودی به کارخانه ممکن است تا 10 درصد ناخالصی داشته باشند.
نکته مهم اینکه دانههای شکسته یکی از مهمترین عوامل افت کیفیت و فساد در مواد خام محسوب میشوند.
پخت
با استفاده از بخار خشک تحت فشار بالا مواد به مدت حداقل یک ساعت پخته میشود.
اصول اساسی این مرحله عبارتاند از:
- بخار مصرفی باید کاملاً خشک باشد.
- کیفیت آب مورد استفاده برای تولید بخار باید در حد کیفیت آب آشامیدنی باشد.
باکتریهای مضر موجود در محصول در طول فرآیند پخت از بین میروند و دمای بالا و زمان پخت طولانی، سبب ژلاتینه شدن نشاسته می شود. از جمله مزایای این مرحله می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- افزایش قابلیت هضم
- استریلیزاسیون محصول
- افزایش بهرهوری مصرف خوراک
- بهبود عملکرد تولیدی دام
فلیکینگ (پولکیسازی)
کمتر پخته شدن یا پختن بیشتر محصول از جمله عوامل مهمی است که کیفیت نهایی فلیک را تحت تاثیر قرار می دهد.
پس از پخت، محصول تحت فشار بسیار زیاد قرار میگیرد تا:
- ساختار آن منبسط شود.
- سطح تماس آن با آنزیمهای گوارشی افزایش یابد.
- قابلیت استفاده مواد مغذی توسط دام به حداکثر برسد.
در واقع، فلیکینگ به اندازه پخت صحیح اهمیت دارد.
ضخامت محصول حدود 0.8 تا 1.5 میلیمتر کاهش یافته و محصول به صورت 100 درصد پولکی تولید میشود.
خشککردن و خنکسازی
پس از پخت و پولکیسازی ، محصول ابتدا وارد بخش خشککن (درایر) و سپس وارد بخش خنککن (کولر) میشود تا رطوبت و دمای بالای آن کاهش یابد.
باید دقت کرد که طی فرآیند خشککردن، به ساختار نشاسته آسیب وارد نشود.
در صورتی که عملیات خشککردن و خنکسازی به درستی انجام نشود، خطر تخمیر محصول وجود دارد. تخمیر محصول می تواند سبب مشکلاتی نظیر:
- نفخ
- اختلالات گوارشی
- سایر مشکلات نامطلوب در دام
شود.
بستهبندی
در پایان فرآیند خشککردن و خنکسازی، محصول به یکی از اشکال زیر عرضه میشود:
- فله
- بیگبگ (Big Bag)
- کیسهای
مزایای خوراک فلیک برای دام
- کاهش هزینه خوراک و افزایش بهرهوری
به دلیل فناوری بهکاررفته در مراحل پخت و فلیکینگ، سطح تماس خوراک افزایش یافته و ضخامت آن کاهش مییابد. این امر موجب ژلاتینه شدن بیشتر نشاسته می شود و آنزیمهای گوارشی آسانتر بر مواد مغذی اثر می گذارند.
به این ترتیب، ظرفیت ژنتیکی دام برای رشد و تولید به حداکثر میرسد و با مصرف مقدار مساوی خوراک، تولید گوشت یا شیر بیشتری نسبت به سایر انواع خوراک حاصل میشود.
- استریلیزاسیون خوراک
در طول فرایند فلیکینگ، دما تا حدود 130 درجه سانتیگراد افزایش مییابد. دمای بالا و زمان پخت طولانی باعث از بین رفتن میکروارگانیسمها و باکتریهای مضر شده و خوراک را استریل میکند.
- بهبود سلامت دستگاه گوارش
پرورش دهندگان دام برای کاهش اسیدیته معده دام ها از موادی مانند بی کربنات سدیم و بافرهای خوراکی استفاده میکنند که هزینه بر هستند. خوراک فلیک به دلیل فرآوری مناسب نشاسته، اسیدیته معده را افزایش نمیدهد. بنابراین نیاز به استفاده از این افزودنیهای پرهزینه کاهش می یابد.
مصرف منظم خوراک فلیک همچنین میتواند به کاهش بروز بیماری لامینیت (Laminitis) یا لنگش ناشی از اختلالات متابولیکی کمک کند.
- افزایش مصرف خوراک
طعم و بوی خوراک فلیک مطلوبتر است و دام با اشتهای بیشتری آن را می خورد. این ویژگی منجر به:
- افزایش مصرف خوراک
- رشد سریعتر دام
- افزایش تولید گوشت
- افزایش تولید شیر
میشود.
فناوری تولید خوراک فلیک (فلیکینگ) به طور کامل با اصل «دستیابی به تولید بیشتر با هزینه کمتر» که مهمترین هدف واحدهای تولیدی است، مطابقت دارد. اگرچه این فناوری هنوز در کشور ما به سطح مطلوب توسعه نرسیده است، اما در بسیاری از کشورهای پیشرفته جهان به سرعت در حال گسترش بوده و جایگاه ویژهای در صنعت خوراک دام پیدا کرده است.
برای مشاوره و دریافت اطلاعات بیشتر با ما تماس بگیرید.
